Έντονη αντιπαράθεση έχει προκληθεί στο εσωτερικό της Τουρκίας, λίγες μέρες πριν από την μεγάλη εορτή της Χριστιανοσύνης, της Κοιμήσεως της Θεοτόκου, με αφορμή το μοναστήρι της Παναγίας Σουμελά.
Μία από τις πιο ανησυχητικές πτυχές της υπόθεσης πάντως είναι ο τρόπος με τον οποίο η Μονή Σουμελά αντιμετωπίζεται σχεδόν σαν τουριστική επιχείρηση. Υπενθυμίζεται ότι όπως το Newsbomb είχε αποκαλύψει ούτε φέτος ανήμερα 15Αύγουστου θα τελεστεί η καθιερωμένη Θεία Λειτουργία στο ιστορικό μοναστήρι, αλλά γίνει στις 23 του μηνός.
Πώς προκέκυψε όμως η κόντρα;
Μετά από συνάντηση μεταξύ του Μετίν Ινάν, εκπροσώπου της TGA Μαύρης Θάλασσας, και του Τούρκου υπουργού Πολιτισμού και Τουρισμού, Μεχμέτ Νουρί Ερσόι, ο Ινάν συνέκρινε τη Μονή Παναγίας Σουμελά με τη Μέκκα.
Ο Μετίν Ινάν είναι Τούρκος επιχειρηματίας του τουρισμού και μέλος του Διοικητικού Συμβουλίου της Υπηρεσίας Προβολής και Ανάπτυξης Τουρισμού της Τουρκίας (TGA), εκπροσωπώντας την Περιφέρεια της Μαύρης Θάλασσας.
Απόστρατος ναύαρχος… έγινε Τούρκος μόλις το άκουσε
Μετά από αυτή τη δήλωση ο καθηγητής του πανεπιστημίου Τοπ Καπί και απόστρατος αντιναύαρχος Δρ. Τζιχάτ Γιαϊτζί απάντησε με οργή αναφέροντας τα εξής:
Τι είδους ψυχική αποτυχία είναι να συγκρίνεις τη Σουμελά με τη Μέκκα;
Έμεινα πραγματικά έκπληκτος όταν διάβασα το παράδειγμα που έδωσε ο Μετίν Ινάν, ο Εκπρόσωπος της Τουρκικής Υπηρεσίας Προώθησης και Ανάπτυξης του Τουρισμού στη Μαύρη Θάλασσα, ενώ υπερασπιζόταν τις θρησκευτικές τελετές στη Μονή Σουμελά (…) Με ποιο ιστορικό, θρησκευτικό ή κοινωνιολογικό μέτρο συγκρίνετε τη Μέκκα και τη Σουμελά;
Η Σαουδική Αραβία είναι μια μουσουλμανική χώρα. Η Μέκκα είναι το κέντρο της γεωγραφίας από όπου προέρχεται το Ισλάμ. Οι Μουσουλμάνοι, όπου κι αν βρίσκονται στον κόσμο, στρέφουν τα πρόσωπά τους προς την Κάαμπα πέντε φορές την ημέρα.Το Χατζ (σ.σ. προσκύνημα) είναι ένας από τους πέντε πυλώνες του Ισλάμ. Πώς μπορείτε να το συγκρίνετε αυτό με τις θρησκευτικές τελετές στη Σουμελά; Αυτή δεν είναι απλώς μια λανθασμένη αναλογία, δείχνει μια πλήρη παρανόηση του ζητήματος.
Πού ζει η ορθόδοξη κοινότητα γύρω από τη Σουμελά;
Ας συζητήσουμε ένα άλλο θεμελιώδες ζήτημα.Υπάρχει μια σημαντική και καθιερωμένη ορθόδοξη κοινότητα στην Τραπεζούντα και τα περίχωρά της σήμερα, όπου βρίσκεται η Μονή Σουμελά, που θα έπρεπε να καλύπτει τις τακτικές λατρευτικές ανάγκες αυτής της μονής; Όχι. Ας αναρωτηθούμε λοιπόν:Τίνος τις καθημερινές θρησκευτικές ανάγκες καλύπτει αυτή η λειτουργία;
Θα έρθουν άνθρωποι από άλλες χώρες, θα οριστούν ειδικές ημερομηνίες, θα επιβληθούν ποσοστώσεις, θα πραγματοποιηθούν διεθνείς οργανισμοί και ένα ιστορικό μοναστήρι θα μετατραπεί ξανά σε χώρο θρησκευτικής τελετής σε ορισμένες ημέρες. Δεν πρόκειται για την κάλυψη των λατρευτικών αναγκών της τοπικής κοινότητας.Επομένως, τι θα μπορούσε να είναι πιο φυσικό από το να αμφισβητήσουμε τις πολιτικές και συμβολικές του διαστάσεις;
Η Σουμελά δεν είναι απλώς μια συνηθισμένη ιστορική δομή στην ιστορική αφήγηση ορισμένων κύκλων που συνδέονται με τον Πόντο. Μετατρέπεται σε πολιτικό σύμβολο. Χρησιμοποιείται ως ένα από τα σύμβολα που χρησιμοποιούν όσοι επιδιώκουν να διατηρήσουν ζωντανές τις ιστορικές τους διεκδικήσεις και τα δικαιώματά τους στην περιοχή της Μαύρης Θάλασσας της Τουρκίας. Επομένως, το ερώτημα εάν οι τελετές στη Σουμελά εργαλειοποιούνται για πολιτικούς σκοπούς δεν αποτελεί «εχθρότητα προς τον τουρισμό». Αντιθέτως, το κράτος πρέπει να θέσει αυτό το ερώτημα. Επιπλέον, είναι απαράδεκτο να κατηγορούνται όσοι το αμφισβητούν αυτό ότι «δημιουργούν εθνικιστικά κινήματα για να εμποδίσουν τον τουρισμό της Τραπεζούντας». Ο εθνικισμός δεν είναι έγκλημα. Η υπεράσπιση της ιστορίας, της κυριαρχίας και των εθνικών συμφερόντων της Τουρκίας σίγουρα δεν είναι έγκλημα.
(…)
Επιπλέον, υπάρχει και η πτυχή της αμοιβαιότητας. Ενώ η Ελλάδα αντιμετωπίζει την αντιμετώπιση των αιρετών μουφτήδων των Τούρκων της Δυτικής Θράκης, ενώ τα σχολεία της τουρκικής μειονότητας κλείνουν ένα προς ένα όλα αυτά τα χρόνια, και ενώ υπάρχουν συνεχή προβλήματα σχετικά με τα ιδρύματα, είναι εύκολο να στραφεί κανείς στην Τουρκία και να πει :«Αυξήστε τις ποσοστώσεις στη Σουμελά, επιτρέψτε περισσότερες θρησκευτικές λειτουργίες, ας φέρουμε περισσότερους Ορθόδοξους Χριστιανούς». Ποια είναι όμως η απάντηση; Τι λαμβάνουν οι Τούρκοι της Δυτικής Θράκης σε αντάλλαγμα για την ανοχή που επιδεικνύει η Τουρκία; Γι’ αυτό ακριβώς το ονομάζουμε αμοιβαιότητα.
Το πραγματικό ερώτημα που πρέπει να τεθεί είναι το εξής: Είναι οι τελετές στη Σουμελά πραγματικά απλώς θρησκευτική λατρεία; Αν ναι, γιατί οι λεγόμενοι ισχυρισμοί για «Γενοκτονία του Πόντου» αναβιώνουν κάθε χρόνο την ίδια εποχή από κύκλους που συνδέονται με τον Πόντο; Γιατί η Ελλάδα έχει ανακηρύξει επίσημα την 19η Μαΐου ως την λεγόμενη «Ημέρα Μνήμης της Γενοκτονίας του Πόντου» από το 1994, καθιστώντας αυτούς τους ισχυρισμούς κρατική πολιτική; Η Τουρκία, από την άλλη πλευρά, τονίζει σε επίσημες δηλώσεις κάθε χρόνο ότι αυτοί οι ισχυρισμοί στερούνται ιστορικής και νομικής βάσης.
Γιατί ορισμένες ομάδες προσπαθούν να χρησιμοποιήσουν τη Σουμελά όχι μόνο ως ιστορικό μοναστήρι, αλλά ως σύμβολο της ποντιακής ταυτότητας και των ιστορικών ισχυρισμών; Η έμφαση στην ποντιακή ρητορική, η ένδυση με σύμβολα του Πόντου και η απαγγελία λεγόμενων ποντιακών αφηγήσεων σε ορισμένες προηγούμενες εκδηλώσεις είναι ακόμα νωπές στη μνήμη μας.Είναι δυνατόν να αγνοήσουμε όλα αυτά και να περιορίσουμε το ζήτημα απλώς στο «ας προσελκύσουμε περισσότερους τουρίστες, ας βγάλουμε περισσότερα χρήματα»;Θα ενεργήσουμε σαν να μην συνέβη τίποτα από αυτά; Θα το αποδεχτούμε απλώς;
(…)
Υπάρχει μια άλλη αλήθεια. Οι τελετές στη Σουμελά παρουσιάζονται αποκλειστικά ως θρησκευτικές τελετές. Ωστόσο, εδώ και χρόνια, αυτές οι τελετές επιχειρείται να μετατραπούν σε ένα θέαμα που καθιστά ορατή τη διεκδίκηση του Οικουμενικού Πατριαρχείου Κωνσταντινουπόλεως για οικουμενισμό στη διεθνή σκηνή. Η νομική θέση της Τουρκίας είναι σαφής. Το Πατριαρχείο είναι ένας θρησκευτικός θεσμός που λειτουργεί εντός των συνόρων της Τουρκικής Δημοκρατίας. Παρ’ όλα αυτά, η προσπάθεια δημιουργίας μιας διαφορετικής αντίληψης για το καθεστώς του στη διεθνή κοινή γνώμη είναι ένα θέμα που πρέπει να παρακολουθείται προσεκτικά. Ομοίως, η Σουμελά επιχειρείται επίσης να μετατραπεί από ορισμένους κύκλους του Πόντου σε σύμβολο του ποντιακού λόγου και των ιστορικών διεκδικήσεων, όχι μόνο ως ιστορικό μοναστήρι.
Δεδομένων των ετήσιων εκδηλώσεων που ονομάζονται γενοκτονία του Πόντου, των σημαιών του Πόντου, των μπλουζών με συνθήματα του Πόντου και των διαφόρων προπαγανδιστικών δραστηριοτήτων, είναι αδύνατο να αγνοήσουμε την αντίληψη που δημιουργούν μέσω της Μονής Σουμελά και να αξιολογήσουμε το ζήτημα αποκλειστικά υπό την έννοια του «τουρισμού».
Επομένως, ρωτάμε: Πρέπει να ανεχθούμε και τις οικουμενικές επιδείξεις του Ελληνορθόδοξου Πατριαρχείου Φαναρίου; Πρέπει να ανεχθούμε και την προπαγάνδα του Πόντου; Θα πρέπει επίσης να θεωρούμε φυσιολογικό το γεγονός ότι οι φερόμενες αξιώσεις για γενοκτονία στον Πόντο έρχονται στη διεθνή ατζέντα μέσω της Μονής Σουμελά; Η πολιτική σχολή πρέπει να λαμβάνει υπόψη όχι μόνο τον αριθμό των τουριστών που θα έρθουν σήμερα, αλλά και τις πολιτικές και νομικές αξιώσεις που ενδέχεται να εγερθούν εναντίον της Τουρκίας αύριο.
Η Σουμελά δεν είναι σήμερα ενεργός τόπος λατρείας. Είναι αρχαιολογικός χώρος και μουσείο που υπάγεται στο Υπουργείο Πολιτισμού και Τουρισμού. Επομένως, δεν είναι ένα ζωντανό θρησκευτικό ίδρυμα όπου τελείται συνεχώς λατρεία, αλλά μάλλον ένα κατασκεύασμα ιστορικής και πολιτιστικής κληρονομιάς. Είναι ατυχές να παρουσιάζεται σαν να ήταν ένας ενεργός τόπος λατρείας.
Πηγή: newsbomb.gr
