Μια ιστορία μνήμης, πίστης, παιδείας και συγκλονιστικής αυτοθυσίας κρύβεται πίσω από την Εθνική Βιβλιοθήκη Αργυρουπόλεως, τη σπάνια συλλογή που διασώθηκε από τον Πόντο και φυλάσσεται σήμερα στη Νάουσα από την Εύξεινο Λέσχη Ποντίων Νάουσας.
Ο γενικός γραμματέας της Ευξείνου Λέσχης Ποντίων Νάουσας και της Εθνικής Βιβλιοθήκης Αργυρουπόλεως, Χαράλαμπος Φανιάδης, μιλώντας στο Ράδιο Θεσσαλονίκη, ανέδειξε τη μοναδική διαδρομή αυτού του αρχείου, το οποίο έφτασε στη Νάουσα το 1922, μέσα στις δραματικές συνθήκες του ξεριζωμού των Ελλήνων της Αργυρούπολης του Πόντου.
Όπως ανέφερε, οι Αργυροπολίτες, την ώρα που αναγκάζονταν να εγκαταλείψουν τις πατρογονικές τους εστίες, πήραν μια απόφαση με τεράστιο ιστορικό βάρος: να διασώσουν όχι μόνο ό,τι μπορούσαν από τη ζωή τους, αλλά και τα βιβλία, τη γνώση και την πνευματική τους κληρονομιά.
Σύμφωνα με τον Χαράλαμπο Φανιάδη, σε κάθε οικογένεια δόθηκαν τρία υποζύγια για τη μεταφορά των απαραίτητων. Οι Αργυροπολίτες αποφάσισαν στα δύο από αυτά να τοποθετήσουν τα βιβλία του Φροντιστηρίου της Αργυρούπολης και τα ιερά κειμήλια του Μητροπολιτικού Ναού του Αγίου Γεωργίου. Έτσι, μέσα από μια μακρά και επώδυνη διαδρομή από την Αργυρούπολη στην Τραπεζούντα, από εκεί στην Κωνσταντινούπολη, έπειτα στην Καλαμαριά και τελικά στη Νάουσα, έφτασαν εκατοντάδες τόμοι που αποτελούν σήμερα ανεκτίμητο θησαυρό του Ποντιακού Ελληνισμού.
Η συλλογή αριθμεί σήμερα 974 τόμους και περιλαμβάνει χειρόγραφα, αρχέτυπα, παλαίτυπα, θεολογικά και φιλοσοφικά έργα, βιβλία θετικών επιστημών, έργα αρχαίων Ελλήνων συγγραφέων, καθώς και σπάνιες εκδόσεις από μεγάλα ευρωπαϊκά πνευματικά κέντρα. Το παλαιότερο χειρόγραφο της συλλογής χρονολογείται στον 13ο αιώνα, ενώ σημαντικό μέρος της αποτελείται από τυπωμένα βιβλία των πρώτων αιώνων της τυπογραφίας, από το 1450 έως και το 1900.
Η βιβλιοθήκη προέρχεται από το ιστορικό Ελληνικό Φροντιστήριο της Αργυρούπολης, ένα από τα σημαντικότερα εκπαιδευτικά ιδρύματα του Ποντιακού Ελληνισμού, το οποίο, όπως σημείωσε ο κ. Φανιάδης, θεωρείται δεύτερο σε σημασία μετά το Φροντιστήριο της Τραπεζούντας. Το ίδρυμα αυτό υπήρξε για αιώνες πυρήνας παιδείας, ελληνικής γλώσσας, πολιτισμού και εθνικής συνείδησης στον Πόντο.
Σήμερα, ο μεγάλος στόχος της Ευξείνου Λέσχης Ποντίων Νάουσας είναι η δημιουργία του νέου μουσείου της Εθνικής Βιβλιοθήκης Αργυρουπόλεως στο ιστορικό κτίριο Τουρπάλη, στη Νάουσα. Εκεί σχεδιάζεται να στεγαστεί με σύγχρονες προδιαγραφές η πολύτιμη συλλογή, ώστε να αποκτήσει, όπως χαρακτηριστικά τονίστηκε, «το δικό της μοναδικό σπίτι».
Για το νέο μουσείο βρίσκονται σε εξέλιξη μουσειολογικές και αρχιτεκτονικές μελέτες, με στόχο να δημιουργηθεί ένας επισκέψιμος χώρος έκθεσης, φύλαξης, συντήρησης και αποκατάστασης των βιβλίων. Ο χώρος φιλοδοξεί να αποτελέσει ένα ζωντανό κύτταρο πολιτισμού, ιστορικής μνήμης και εκπαίδευσης, ανοιχτό τόσο στην επιστημονική κοινότητα όσο και στο ευρύ κοινό.
Ιδιαίτερη αναφορά έγινε και στο ίδιο το Φροντιστήριο της Αργυρούπολης, το οποίο σταμάτησε να λειτουργεί το 1923 και με το πέρασμα των χρόνων κατέρρευσε, με αποτέλεσμα να παραμείνει ουσιαστικά μόνο η πρόσοψή του. Τα τελευταία χρόνια, ωστόσο, μέσα από συνεργασία της Ευξείνου Λέσχης Ποντίων Νάουσας με τους σημερινούς κατοίκους της περιοχής στην Τουρκία, το ιστορικό κτίριο αποκαταστάθηκε και λειτουργεί πλέον ως χώρος πολιτισμού, με προοπτική προγραμμάτων συνεργασίας και ανταλλαγής.
Η ιστορία της Εθνικής Βιβλιοθήκης Αργυρουπόλεως δεν είναι απλώς η ιστορία μιας συλλογής σπάνιων βιβλίων. Είναι η ιστορία ανθρώπων που, την ώρα της απώλειας, επέλεξαν να σώσουν τη μνήμη. Είναι η απόδειξη ότι ο Ποντιακός Ελληνισμός, ακόμα και μέσα στον ξεριζωμό, κράτησε ζωντανή τη σχέση του με την παιδεία, την πίστη, τον πολιτισμό και τη γνώση.
Πηγή: rthess.gr
